Žena i sport


Jedan period istorije ljudskog roda pripadao je ženi. Žena je vladala i bila oslonac celog sitema (epohe). U matrijahartu, dominirala je u društvu i sve najvažnije odluke samostalno je donosila. Brinula se o porodici, hranila je. Muškarci su u tom periodu bili osobe drugog reda zaduženi za reprodukciju vrste. Ženine funkcionalne, psihofizičke  i biološke odlike menjale su se pod uticajem promena u društvu kao i sredine i načina života, u kojem su živele.

Precizne podatke o aktivnom pojavljivanju žene u sportu nemamo, ali neki istoričari, a i sportski analitičari vezuju to za kraj 19. i početak 20. veka i to na dvorovima bogataša. Analitičari tvrde da su prvi sportovi kojima su se žene bavile bili jahanje, dobacivanje lopte, razne vežbe oblikovanja tela, tenis, a da je ženski sport dobio pravo na svoje bitisanje početkom 20. veka, kada su počela i zvanična takmičenja u ženskim sportovima. Bavljenje sportom i telesnim vežbanjem u suštini je bilo dozirano, a osnova ženinog života bilo je materinstvo i nastavak ljudske vrste.

Morfološke karakteristike

Žensko novorođenče, u odnosu na muško, ima nešto manju visinu koja se do doba puberteta zadržava u istom odnosu. U adolecentnoj fazi kod devojčica dolazi do ubrzanijeg rasta u odnosu na dečake. Sa polnim sazrevanjem muškarac biva višlji, i ta razlika u visini iz godine u godinu se povećava i dostiže visinu i do 10 cm.

Muški trup je nešto manji od ženskog trupa gde su kao parametri uključeni: dužina glave, vrata i trupa (princip merenja je sedeća visina), dok je dužina donjih ekstremiteta kod muškarca duža nego kod žena.

Težina kod ženskog novorođenčadi je nešto manja u odnosu na muško novorođenče. Kao kod visine tela, ova razlika se zadržava, samo u jednom kratkom periodu adolescencije. Devojčica prestiže težinu mukarca, da bi se telesna masa promenila polnim sazrevanjem muškarca. Kod odraslih osoba ta razlika se kreće od 8 do 12 kg.

Telesna visina i za telesna masa kao i ostali antropometrijski parametari bitno se razlikuju kod muškarca i žena koji se ne bave sportom i sportista gde su u zavisnosti od sporta i telesna masa i telesna visina veći .

Širina ramena

U našim istraživanjima, u periodu od 2.000 godine do 2008. godine, širina rmuških ramena je u proseku od 39 do 44 cm, a kod žena se ona kreće od 37 do 40 cm. U dosadašnjoj praksi, kod muškarca, širina ramena u  proseku je iznosila  8 cm, a kod žene 35 cm.

Širina karlice                                                                                                    sport

U našim istraživanjima, širina karlice muškarca i žene sportista je identična ljudima koji se ne bave sportom, ali uzimajući u obzir visine tela obe populacije i upoređivanjem, dolazimo do zaključka da je širina karlice kod žene znatno šira, i kod žena koje se ne bave i koje se bave sportom.
Širina karlice ne utiče na menstruaciju, bez obzira na to da li se žena bavi sportom ili ne. Menstrualni problem povodi se u vezu sa nekim drugim pojavama, nikako sa veličinom karlice.

Širina kukova

Približno su jednake, ali po rezultatima koje smo dobili, veća je kod žene nego kod muškarca, ali razlika nije znatna. Relativna širina kukova u odnosu na visinu tela ili širinu ramena izrazito je veća kod žena, što potvrđuju naša antropometrijska merenja ovih parametara u poslednjih nekoliko godina u dispanzeru za sportsku medicinu u Nišu.

Obim tela

Postoje drastičnije razlike koje su cikličnog karaktera nastale usled hormonalnih promena tokom razvoja žena i muškaraca. Klasična istraživanja većeg broja autora ukazuju na to da je obim grudi muškarca u proseku 88 cm (u našim istraživanjima kod sportista kadeta, omladinca i seniora kreće se od 84 cm do 98 cm), dok kod žena on iznosi 83 cm, (u našim istraživanjima kreće se od 74 do 85 cm zavisno od starosti i hormonalnog statusa. Upravo zbog toga često zapažamo da bitnih razlika između kadetkinja i omladinki i nema.)

Svi ostali parametri koje smatramo bitnim za morfološke karakteristike žena i muškaraca vršena su u cilju naučno istraživačkih radova u poslednjih pet godina, pa se ovi podaci mogu smatrati validnim za nišavski okrug.

Sport ima veliki uticaj na morfološke karakteristike žena počev od antropometrijskih, funkcionalno - respiratornih, endokrinih, hormonalnih do lokotomotornih, u pozitivnom morfološkom statusu.

Funkcionalne karakteristike žena

Kroz telesni razvoj dolazi i do promena funkcionalnih karakteristika kod žena. Analizirajući ovu temu polazimo sa aspekta žene koja se bavi sportom i žene koje se ne bave sportom. Ove podatke koristio sam iz istraživanja autora koji su ih objavili. Naša istraživanja, a u vezi sa ženama koje se bave sportom, izvršena su kod sportskih ekipa iz nišavskog okruga, a članovi su opštinskog, republičkog i saveznog ranga.

Apsolutni primitak kiseonika pri mišićnom radu neutrenirane muške osobe veći je u odnosu na ženske osobe iste uzrasne grupe, i raste do završetka ostifikacionog perioda. Kod odrasle žene ova vrednost iznosi 2,9 lit/min a kod muškarca 4,11 lit/min. Kod sportista ove vrednosti su date (na tabelama 1 i 2) baza uzrastne kategorije: kadeta, omladinaca i seniora ženskog i muškog pola i konstatujemo da je kod sportista razlika u aerobnoj sposobnosti muškarca i žene mnogo manja, i kreće se od 8 % do 12 %, u korist muškarca, što ukazuje na pozitivan uticaj sporta na ženski organizam. Kod osoba koje ne treniraju ove vrednost se kreću od 20% do 25% u korist osobe muškog pola.  


Godine starosti
Nivo aerobne sposobnosti
Odličan
Prosečan
Slab
14-16
50-55
45-49
<44
17-18
56-60
50-54
<49
>19
61-65
55-59
<54

Tabela 1.  Nivo aerobne sposobnosti sportistkinja na teritoriji regiona Niš na osnovu Astrandovog testa u periodu 2002 - 2008.godine prema uzrastu

Godine starosti
Nivo aerobne sposobnosti
Odličan
Prosečan
Slab
14-16
55-60
50-54
<49
17-18
61-65
55-59
<54
>19
>65
60-64
<59

Tabela 2.  Nivo aerobne sposobnosti sportista na teritoriji regiona Niš na osnovu Astrandovog testa u periodu 2002 - 2008.godine prema uzrastu

Podeli tekst:

Prof. mr Milorad Jerkan je specijalista sportske medicine. Načelnik je Dispanzera za medicinu sporta u Nišu i stručni saradnik Medicinskog fakulteta. Koordinator je praktične nastave specijalizacije sportske medicine, ka...

Povezani tekstovi:

Broj komentara: 0

Vaš komentar nam je veoma dragocen, molimo upišite ga ovde