Bol u grudima kao simptom koji zahteva pregled kardiologa

Infarkt srca je jedan od najčešćih uzroka smrti. Rizik od najgorih komplikacija infarkta, pa i smrti, može da se smanji jedino hitnom intervencijom kardiologa.

Bol u grudima češće se javlja u jutarnjim satima i početkom radne nedelje

Bol u grudima češće se javlja u jutarnjim satima i početkom radne nedelje kada su nivoi hormona stresa najviši. Pogoduje mu i teška fizička aktivnost rano ujutro. U mlađoj životnoj dobi veći rizik da dobiju infarkt imaju muškarci, a žene u menopauzu imaju isti rizik kao i muškarci. Zove se infarkt, ili srčani udar, i ishod lečenja je značajno bolji što se ranije uradi dijagnostika i, ako stanje zahteva, intervencija.

Zahvaljujući uznapredovaloj dijagnostici i lečenju, smrtnost od infarkta je značajno smanjena u odnosu na početak 20. veka. To, međutim, ne znači da ova bolest ne može biti kobna, zato je pre svega bitno da se brzo stigne kod lekara čim se pojave simptomi. Naravno, preventive je vrlo važna, pogotovo u porodici u kojoj je neko imao srćani ili moždani udar.

Infarkt srca je medicinski naziv za srčani udar i predstavlja oštećenje i odumiranje ćelija srčanog mišića, koje najčešče nastaje zbog zapušenja arterije koja dovodi krv do srčanog mišića (koronarne arterije). Jedan je od najačešćih uzroka smrti, kako u zemljama u razvoju, tako i u razvijenom svetu. Početkom 20-tog veka infarkt se lečio uglavnom strogim mirovanjem. Pronalaskom EKG-a, omogućeno je dijagnostikovanje, a zatim i lečenje poremećaja srčanog ritma u infarktu koji su bili glavni uzrok smrtnosti. Uvođenjem monitoriranja i lečenja poremećaja srčanog ritma u specijalnim jedinicama koronarne nege smrtnost od infarkta je polovinom 20-tog veka smanjena sa 30 na 15 odsto. Zatim dolazi do otkrića trombolitičkih lekova, koji dalje smanjuju smrtnost od infarkta, ali uz povećan rizik od krvarenja. Najveći korak napred je učinjen hitnim lečenjem infarkta otvaranjem zapušene arterije sa ugradnjom stenta. Danas je uvođenjem ove metode smrtnost od infarkta smanjena na 3 do 5 odsto za pacijente koji stignu u bolnicu, što se smatra jednim od najvećih dostignuća savremene medicine.

Muškarci i žene u menopauzi su u većem riziku

U mlađoj životnoj dobi muškarci imaju veći rizik za infarkt srca, ali se taj rizik izjednačava u godinama kada žene uđu u menopauzu. Takođe, u poslednje vreme srčani udar sve češće pogađa i mlađu populaciju. Tačno je da poslednjih godina viđamo sve više infarkta kod mlađih osoba. Neki od razloga za ovo su zloupotreba opojnih sredstava, kao i nekih lekova kao što su anabolički steroidi, kontraceptivi, ali i zagađenost životne sredine, genetska predispozicija i akutni stres. Infarkt kod mlađih osoba ima određene specifičnosti koje su nam postale jasnije tek sa uvođenjem invazivnih metoda kao što su intravaskularni ultrazvuk (IVUS) i optička koherentna tomografija (OCT). Ovim metodama može da se detaljno analizira unutrašnjost krvnih sudova što je omogućilo identifikaciju raznih drugih stanja stanjaBol u grudima češće se javlja u jutarnjim satima i početkom radne nedelje koja uzrokuju infarkt. Ovo je naročito važno za infarkt kod mlađih osoba gde su čest uzrok infarkta grč arterije ili spontano raslojavanje zida krvnog suda. Infarkt se nešto češće javlja u jutarnjim satima i početkom radne nedelje što se objašnjava višim nivoom određenih hormona stresa u tom periodu.

Bol u grudima

Glavni simptom infarkta miokarda je bol u grudima, ali se dešava da se dogodi i bez simptoma. Bol može biti tipičan anginozni, u vidu stezanja iza grudne kosti, uz postepeno pojačavanje sa širenjem prema ramenima, levoj ruci, donjoj vilici ili stomaku. Kod oko trećine bolesnika sa akutnim infarktom miokarda, najčešće kod žena, starijih ljudi i bolesnika sa šećernom bolešću simptomi nisu tipični i manifestuju se u vidu gušenja, gubitka svesti, mučnine i povraćanja, malaksalosti i preznojavanja ili čak mogu da prođu bez simptoma - kaže mr sci. med. dr Ilisić.

Ono što spasava pacijente, koji osete simptome, jeste zlatni sat. Ako se u okviru njega hospitalizuju i uradi im se potrebna dijagnostika a zatim intervencija, čime se rizik od najtežih komplikacija infarkta i smrti značajno smanjuje. Pacijenti sa infarktom miokarda se hitno hospitalizuju. Na osnovu elektrokardiograma (EKG-a) se u najvećem broju slučajeva može zaključiti da li je koronarna arterija potpuno zapušena ili nije. Kod pacijenata kod kojih je arterija potpuno zapušena neophodna je hitna koronarografija, obično sa ugradnjom stenta.

Ako se intervencija izvede unutar sat vremena od početka bola u grudima, koji se zato naziva “zlatni sat”, postoji dobra šansa da pacijent nema nikakve posledice od infarkta miokarda. Što pre se uradi intervencija, rezultat je bolji, a najkasnije vreme koje može da se čeka je 12 sati od početka bola u grudima, u izuzetnim slučajevima do 24 sata. Kod pacijenata kod kojih se na osnovu pregleda i EKG zaključi da koronarna arterija nije potpuno zapušena, intervencija nije toliko hitna i najčeće se radi unutar 24 sata.

Vreme je mišić

Ukoliko se propusti zlatni sat, odnosno što duže čeka na intervenciju, veće će biti oštećenje srčanog mišića i zato postoji izreka “vreme je mišić”. Veličina oštećenja srčanog mišića diretno utiče na funkcionalni kapacitet pacijenta i dugoročno preživljavanje. Intervenciju svakako treba uraditi unutar 12 do 24 sata, ako je to moguće. Kod pacijenata koji su u akutnoj fazi infarkta prvo se radi pregled kardiologa i procena hitnosti intervencije na osnovu kliničke slike i EKG-a. Pacijenti kod kojih je intervencija hitna idu odmah u salu za kateterizaciju srca, gde se izvodi koronarografija sa ugradnjom stenta. Ostali pacijenti se smeštaju u posebnu jedinicu intenzivne nege koja se naziva koronarna jedinica, gde dobijaju odgovarajuće lekove, uzima im se uzorak krvi, radi ehokardiografski pregled i pripremaju se za koronarografiju.

Kada je reč o pacijentima koji imaju više faktora rizika za nastanak infarkta, u cilju prevencije infarkta neophodno je uraditi pregled kardiologa, analize krvi, EKG, ehokardiografski pregled i neki od stres testova.

Faktori rizika za nastanak infarkta

On podseća da je danas dobro poznato da najveći rizik od infarkta imaju pacijenti sa šećernom bolešću, povišenim krvnim pritiskom i poremećenim metabolizmom masnoća (naročito holesterola). Ostali faktori rizika za nastanak infarkta su pušenje, gojaznost, fizička neaktivnost, stres i genetski faktori.

Osobe sa više faktora rizika za nastanak infarkta treba da imaju redovne kontrole kod kardiologa iako nemaju nikakve simptome bolesti. Poseban oprez je potreban kod osoba kod kojih je neko u porodici imao srčani ili moždani udar u mlađoj životnoj dobi. Korekcija faktora rizika na koje je moguće uticati (gojaznost, fizička neaktivnost, visok holesterol, pušenje) dokazano smanjuje rizik nastanka infarkta kod ovih osoba.

Često čujemo da je osoba imala dva, tri infarkta i ostala u životu. Pravovremene i uspešne intervencije sa ugradnjom stenta su omogućile novi život jednoj velikoj grupi bolesnika i mi danas imamo daleko bolje rezultate u lečenju infarkta nego pre 30 godina. Stentovi najnovije generacije su smanjili mogućnost ponovnog nastanka suženja na mestu gde je ugrađen stent, kao i učestalost tromboze stenta. Istovremeno sa razvojem interventne kardiologije, došlo je i do velikog pomaka u razvoju lekova za prevenciju i lečenje infarkta miokarda. To su glavni razlozi zbog kojih ljudi danas žive duže nakon infarkta.

Jedna od najtežih posledica infarkta je gubitak funkcionalnog tkiva srčanog mišića koji postaje ožiljno izmenjen i kao takav ne učestvuje u funkciji srca kao pumpe, a može biti i izvor
potencijalno opasnih poremećaja srčanog ritma. Najvažniji faktor koji određuje koliko će oštećenje biti nakon infarkta je brzina i uspešnost intervencije na artreriji koja je bila zapušena. Oštećenja mogu da budu manja, srednja i velika i dalji tok oporavka, rehabilitacije i terapije se određuje prema tome.

Razlika u simptomima između infarkta i angine pektoris

Kod angine pektoris bolesnici imaju bolove koji su slični onima kod infarkta, ali se javljaju uglavnom pri
fizičkom naporu i prestaju kada se pacijent odmori. Angina pektoris spada u takozvane stabilne koronarne sindrome i može u nekom trenutku da se pogorša i tada nastaje nestabilna angina ili infarkt, koji su stanja koje zahtevaju hitnu intervenciju. Koronarografija je neophodna kod pacijenata sa simptomima angine pektoris pri manjem fizičkom naporu, koji ne mogu da se kontrolišu lekovima ili se pogoršavaju i kod svih pacijenta sa nestabilnom anginom ili infarktom miokarda. Osim ovih stanja, koronarografija mora da se uradi u sklopu ispitivanja razloga zbog kojeg je nastupila srčana slabost, kao i u sklopu pripreme za neku drugu operaciju na srcu kao što je operacija zaliska.

Kako živeti posle infakta miokarda i kakve posledice imaju pacijenti?

Nakon infarkta miokarda potrebno je potpuno promeniti stil života i korigovati faktore rizika kao što su pušenje, gojaznost, fizička neaktivnost, povišen krvni pritisak ili visok holesterol. Neophodna je redovna umerena aerobna fizička aktivnost. Savetuje se takozvana mediteranska dijeta sa smanjenim unosom saturisanih masti, smanjen unos soli i povečan unos voća i povrća. Dokazano je, na primer, da se kod pacijenata koji prestanu da puše nakon infarkta rizik od ponovnog infarkta smanjuje za 50 odsto. Nekoliko studija je pokazalo da su elektronske cigarete dobar prelaz ka konačnom prestanku pušenja. Neophodno je naravno i redovno uzimanje lekova i kontrola kardiologa prema planu koji se pravi individualno za svakog pacijenta - objašnjava mr sci. med. dr Ilisić.


Podeli tekst:

Dr Bojan Ilisić je internista kardiolog iz Beograda sa bogatim iskustvom rada u Srbiji, ali i u renomiranim inostranim bolnicama. Sada je načelnik Odeljenja za interventnu kardiologiju Opšte bolnice Bel Medic.

Povezani tekstovi:

Broj komentara: 0

Vaš komentar nam je veoma dragocen, molimo upišite ga ovde