Najvažniji izvor zaraze za okolinu je bolestan čovek ili
zdravi kliconoša. Kliconoštvo je češće kod dece nego kod odraslih. U gradskoj
sredini ono iznosi od 4-8 % i češće je zimi nego leti, dok se u kolektivima
zatvorenog ili poluzatvorenog tipa procenat kliconoša može popeti i do 20%.
Bolesnik je zarazan za svoju okolinu za vreme kliničke bolesti, odnosno
približno 10 dana. Adekvatno lečenje penicilinom eliminiše mogućnost prenosa
infekcije od bolesnika ili kliconoše kod većine za 24 sata. Nelečeni bolesnici,
naročito oni sa gnojnim iscetkom iz nosa i ždrela mogu širiti infekciju
nedeljama i mesecima.
Bolest se prenosi kapljičnim putem posrednim ili
neposrednim kontaktom s bolesnikom ili kliconošom. Širenje infekcije putem
predmeta zagađenih iscetkom bolesne osobe ili kliconoše i putem prašine od
manjeg su značaja. Moguće su i eksplozivne epidemije streptokokne angine ili
šarlaha nakon konzumiranja zagađene hrane, prvenstveno mleka i mlečnih
proizvoda. Mleko može biti zagađeno već u vimenu krave koja boluje od
streptokoknog mastitisa ili od osobe koja s njime rukuje.
Streptokokoze pokazuju izrazito sezonsko kretanje
(jesen-zima) i kao većina drugih bolesti respiratornog sistema, pojava većeg
broja obolelih započinje sa početkom školske godine.
Kliničke manifestacije streptokokne infekcije različite su
prema uzrastu. Kod dece do 3 godine starosti streptokokna infekcija javlja se u
obliku blage upale nosa i ždrela. U uzrastu od 3.-15. godine najčešća je
manifestacija gnojna angina i šarlah. Kod odraslih osoba najčešća manifestacija
streptokokne infekcije je angina, a od 40.-60. godine starosti i crveni vetar.
Najčešći klinički oblik streptokokne infekcije je streptokokna
angina. Nakon kratkotrajne inkubacije od 1-3 dana, bolest nastupa naglo s
povišenom temperaturom, groznicom, jakom gušoboljom, glavoboljom i bolovima u
zglobovima. Neretko bolest počinje povraćanjem, naročito kod dece. Ždrelo,
resica i nepčani lukovi su jarko crveni i otečeni, tonzile su povećane i crvene
sa gnojnim tačkicama ili naslagama. Limfni čvorovi na vratu su povećani i
bolni.
Šarlah je najčešći od 3. -15. godine života. Bolest počinje
kao streptokokna angina, a nakon 1-2 dana javlja se karakterističan osip. Na
zacrvenjenoj koži nalazi se sitni, crvenkasti, tačkasti osip. Koža pokrivena
osipom je suva i hrapava. Osip je najizraženiji ispod pazuha, u donjim delovima
trbuha i preponama. Na licu nema osipa. Obrazi su zažareni, a oko usta je
izraženo bledilo. U početku bolesti jezik je obložen, a nakon nekoliko dana
postaje malinast, što je karakteristično za šarlah. Osip traje od 6-7 dana,
nakon čega se javlja ljuštenje kože u obliku perutanja na vratu i trupu, a na
dlanovima i stopalima u krpicama. Šarlah izazivaju streptokoki koji stvaraju
eritrogeni toksin. Postoje tri imunološki različita tipa eritrogenog toksina
(A, B i C).
Streptokokna upala nosa i ždrela je blaže
streptokokno oboljenje, a karakteriše se neznatno povišenom temperaturom,
gušoboljom, "nazalnim" govorom i crvenilom ždrela. Kod odojčadi i
male dece infekcija streptokokima iz nosa i ždrela često se proširi na srednje
uvo i mastoidni nastavak. Limfni čvorovi na vratu obično su povećani.
Erizipel (crveni vetar) je streptokokna infekcija
kože, koja nastaje nakon što streptokok uđe u organizam kroz minimalne i
nevidljive traume kože. Bolest počinje naglo, sa groznicom, visokom
temperaturom, glavoboljom i povraćanjem. Istovremeno se na koži javlja crvenilo
i otok, koje se širi prema periferiji. Zahvaćena koža je jasno ograničena od
zdrave kože. Bolest je češća u starijoj životnoj dobi, a najčešće je
lokalizovana na potkolenicama, naročito s proširenim venama.
Impetigo je druga manifestacija streptokokne infekcije kože.
Javlja se često kod male dece, naročito u nehigijenskim sredinama. Na koži se
stvaraju površinski mehurići koji brzo pucaju i šire se u okolinu i pokrivaju
krastama žućkaste boje.
Za potvrdu streptokokne infekcije koristi se nalaz
streptokoka u brisu ždrela, ali ne apsolutno, jer se streptokoke mogu naći i
kod zdravih osoba.
Lečenje streptokonih infekcija se uspješno leči
antibioticima, prvenstveno penicilinom kroz 10 dana.
Komentari: 3 |