Prevremeni porođaj

Prevremeni (preterminski) porođaj je onaj koji započne pre navršene 37. nedelje trudnoće. Predstavlja jedan od vodećih problema u savremenom porodiljstvu, jer se broj prevremenih porođaja u svetu i pored primene najsavremenijih lekova i sredstava u proteklih 40 godina nije menjao. Od deset porođaja jedan je prevremen i smatra se glavnim uzrokom preko 75% smrti beba u ranom novorođenačkom periodu.

Razlozi prevremenog rađanja potiču i od majke i od ploda. Najvažniji faktor kod majke je starost. Znači ukoliko majka rađa sa 13, 14 ili s druge strane posle 35. godine, ovaj rizik se povećava. Takođe, on je veći ukoliko majka ima neko hronično oboljenje (dijabetes, bubrežna i srčana oboljenja), da li ima neku infekciju ili hormonski poremećaj. Građa je takođe bitna, jer veći rizik imaju niske žene, uzanih karlica, kao i one koje su češće pod stresom, koje puše ili borave u sredini u kojoj ima pušača, jer se zbog ovih faktora rađaju i sitna deca.

S druge strane, kod ploda su uzrok prevremenog rađanja urođene anomalije, srčane mane, deformacije ekstremiteta, srčane mane i pretrpljene infekcije majke u trudnoći. Koliko stres povećava rizik, govori i sledeći podatak. 

Prevremeni porođaj teče kao normalan, vremenski donesen porođaj. Može biti malo sporiji zbog slabijih kontrakcija ili brži zato što je beba manja. Nedonoščad veoma lako podležu opasnom delovanju lekova koji se koriste tokom porođaja. Simptomi su različiti, nekada ih i nema, mada su najčešći: pojačana vaginalna sekrecija, bilo da je sluzava ili krvava (čak i blago prebojen sekret crveno može biti značajan), vaginalno krvarenje, bilo da je samo tačkasto ili obilnije, bol u donjem delu trbuha, grčevitog tipa, ili postojanje redovnih kontrakcija ( više od 4 za sat vremena), osećaj da vas beba pritiska na dole, bol u krstima.

Što ranije uočimo simptome prevremenog porođaja, to ćemo imati veće šanse da sprečimo rađanje deteta nespremnog za život van organizma majke. Znaci koji nas na to upozoravaju su: uočene kontrakcije (grćenja mišića materice) 4 u toku sat vremena, osećaj pritiska u donjem delu trbuha i nelagodnost, te postojanje obilnijeg iscedka iz vagine. Smatra se da je prevremeni porođaj započeo ukoliko možemo da dokažemo bar 4 kontrakcije (grčenja mišića materice) za 20 minuta, ili 8 za 60 minuta, koje su praćene sa prevremenim prskanjem vodenjaka, skraćenjem grlića materice za polovinu, ili njegovim širenjem. Pored uzimanja detaljnih podataka o postojećim tegobama, činjenicama o poslednjoj menstruaciji, terminu porođaja, dosadašnjim bolestima i alergijama, uzimaju se laboratorijski nalazi mokraće i krvi.

Nastavlja se sa vaginalnim pregledom, u toku koga se uzima materijal za bakteriološku analizu sekreta. U slučaju prevremenog prskanja vodenjaka izbegava se manuelni pregled. Načini se i ultrazvučni pregled koji će pružiti informacije o starosti trudnoće, zdravlju bebe, lokalizaciji posteljice, količini plodove vode i dužini grlića.

Standardna procedura podrazumeva intravensko davanje jednog od lekova za sprečavanje grčenja mišića materice (tokolitici). Najpoznatiji lekovi te grupe su Gynipral, Partusisten, Ritodrin. Davanje antibiotika je takođe deo standardne procedure ukoliko se izoluje jedan od mikroorganizama koji je u neposrednoj uzročnoj vezi sa prevremenim porođajem. Mora se svakako uzeti u obzir i postojanje bolesti, kao što su dijabetes, hipertireoza majke, teška srčana oboljenja, gde davanje tokolitika nije dozvoljeno i čini više štete nego koristi.

Treba odgoditi porođaj za ono vreme koje je potrebno da lekovi iz grupe kortikosteroida doprinesu ubrzanju sazrevanja pluća deteta. Jedino to provereno doprinosi većem preživljavanju i smanjenju posledica kod beba koje su rođene pre vremena.

Serklaža predstavlja opšivanje grlića materice kada za to postoji potreba, u cilju smanjenja mogućnosti njegovog skraćenja i širenja pre termina porođaja. Može se raditi preventivno, već početkom drugog trimestra, ako je u prethodnim trudnoćama došlo do prevremenog porođaja, ili hitna, ako se tokom kasnijeg toka trudnoće proceni da bi to trebalo uraditi. Radi se u opštoj anesteziji, a posle postavljanja same intervencije je moguće nekoliko dana imati oskudan, sukrvav iscedak, uz blag osećaj napetosti u donjem delu trbuha, ali u velikoj većini slučajeva nema nikakvih tegoba. Serklaža se skida oko 37. nedelje trudnoće ili ranije, ako dođe do kontrakcija ili krvarenja, ili do prsnuća plodovih ovojaka.