Ocenite članak:
  • 161
(3.12 / 161)

Carski rez


Autor: ass dr Milan Stefanović    

carski-rez

Šta je carski rez?

Carski rez je akušerska operacija kojom se kroz rezove na trbušnom zidu i donjem materičnom segmentu vrši porođaj bebe u odmaklom stadijumu trudnoće i završava porođaj abdominalnim putem. Zbog svog značaja jedna je od najvažnijih operacija koja se izvodi u ginekologiji i akušerstvu. Poreklo termina carski rez je opskurno - pogrešno se dovodi u vezu sa Cezarom, a po svojoj etimologiji verovatno je latinskog porekla ( sectio = rezanje, caesareus = izrezan). U evropskoj medicini pominje se u XVI veku kada se operacija obavezno letalno završavala po ženu, XIX vek predstavlja prekretnicu zbog uvođenja principa asepse, a današnje modifikacije i principi rada zasnovani su na iskustvima iz XX veka.

Učestalost

Carski rez je jedna od deset najčešćih velikih operacija, sa osetnom razlikom u incidenciji između pojedinih regiona u svetu i između pojedinih bolničkih institucija. Oko 25 % porođaja u Srbiji izvodi se upravo putem carskog reza.

Faktori koji najviše doprinose učestalosti ove operacije su: distocije (neadekvatna materična aktivnost), prethodni carski rez, karlični stav ploda, fetalni distres (patnja), intrauterini zastoj rasta ploda, prenesena trudnoća, višeplodna trudnoća, kasni paritet, smanjena upotreba vakuuma i forcepsa, veća informisanost itd. 

Indikacije

Tradicionalna podela podrazumeva:
  • apsolutne indikacije
  • relativne indikacije
  • proširene  indikacije
Apsolutne: Apsolutno sužena karlica, anomalije i genitalna oboljenja koja čine prepreku rađanju, poprečni položaj ploda, centralna placenta previa, preteča ruptura uterusa, teški slučajevi prevremenog odlubljivanja normalno usađene placente, teška preeklampsija-eklampsija, prethodni CR učinjen klasičnim medijalnim rezom, vulvovaginalni herpes.

Relativne: Feto-pelvična disproporcija, placenta previa lateralis, osteomalatična karlica, preeklampsija, intrauterini zastoj ploda, akutni fetalni distres, diabetes mellitus, blizanačka trudnoća sa nepovoljnim položajima ploda, primarna inercija uterusa, distonija, konizacija.

Proširene: Prevremeno odlubljivanje posteljice (manja povrsina), karlična prezentacija, defleksione prezentacije ploda i anomalije rotacije, ispadanje pupčanika, vasa praevia i velamentozna insercija pupčanika (na ovojima), ožiljak na materici, ankiloza karličnih zglobova, malformacije ploda, genito-urinarne fistule, rekto-vaginalne fistule, varikoziteti genitalija, izraženi šiljati kondilomi, psihoze, izvesne srčane bolesti, ablacija retine, tbc larinksa, hipertireoza, starost prvorotke preko 35 godina, infertilitet u anamnezi, raniji intrapartalni gubici itd. Može se reći kratko da je indikacija za CR: Distres (patnja) ploda, distres majke, prethodni carski rez i karlična prezentacija.

Kontraindikacije

Glavna kontraindikacija mogla bi biti nepostojanje indikacije koja bi bila prihvatljiva. U našoj zemlji carski rez se ne vrši na osnovu želje pacijentkinje niti ekipe koja vodi porođaj (razlozi komfora) vec na osnovu medicinski opravdane indikacije.

Operativna tehnika

Rez na trbuhu može biti:
  • medijalni (središnji)
  • paramedijalni
  • suprapubični (poprečni iznad simfize)
Medijalni rez je tehnički najlakši, može se produžiti i omogućava dobru preglednost trbušne duplje i brzu ekstrakciju ploda. Estetski je manje prihvatljiv i danas se koristi samo iz nužde (hitna stanja ili posebne indikacije).
Niski poprečni rez ( po Pfannenstielu) pravi se popreko na 2 cm iznad simfize. Kozmetička prednost ovog reza je očigledna tako da se većina CR-ova radi po ovom rezu Rez na materici može biti korporalni- klasični, istmiko-cervikalni, ekstraperitonealni. U našoj zemlji radi se horizontalni istmikocervikalni rez po Dorfleru.

Komplikacije

Carski rez nije bezopasna operacija, ali je maternalni i fetalni morbiditet (oboljevanje) i mortalitet (smrtnost)  mali. Po literaturi smatra se prihvatljivim maternalni mortalitet 1-2 / 1000 žena a najčešći uzroci smrti su: nezadovoljavajuća preoperativna priprema, pogrešna hirurška tehnika, komplikacije anestezije, krvavljenje, sepsa, peritonitis, plućna embolija, popuštanje srca, greške u određivanju krvnih grupa, neadekvatna antibiotska terapija itd. 

Vodeći uzroci smrti su: plućna embolija, kardiopulmonarni arest (zastoj), krvavljenje i sepsa. Postoperativne rane i kasne komplikacije su: krvavljenje, sepsa, ileus, oštećenje bubrega, trombophlebitis, urinarna infekcija, anemija, subinvolucija materice, endomyometritis, peritonitis, infekcija rane, popuštanje reza na uterusu (sava), mastitis, stres-ulkus, endometrioza na rezu i td. 
U sledećoj trudnoći češća je pojava placente praevie, popuštanje ožiljka na materici i ponovni CR i infertilitet. Najčešće komplikacije su: puerperalna sepsa, infekcija urinarnog trakta i infekcija rane.

Oporavak

U prvih 24 sata od operacije rana je bolna i osaćaj nije lagodan, te će porodilja biti pod analgeticima. Nakon 24 sata dolazi do prvog ustajanja iz kreveta. Porodiljama će varenje biti poremećeno, te su gasovi i nadutost normalna pojava. Nakon 5 dana u bolnici, tokom kojih je porodilja primala infuzij i sa nje prešla na hranu i normalniji režim mokrenja bez katetra, porodilja će biti spremna da ode kući. 

Trudnoća posle carskog reza

Trudnoća posle carskog reza ima svoje specifičnosti. Ranije se savetavolo da pauza posle prve trudnoće završene carskim rezom bude tri godine, a danas je stav da je dovoljno 18 meseci. Postoje neki rizici koji prate ovakvu trudnoću: placenta praevia (posteljica koja prednjači) 15 puta je češća u ovim trudnoćama, a u dva od tri slučaja se očekuje i placenta acreta (urasla).

Vaginalni porđjaj posle carskog reza

Ranije važeće pravilo : jednom carski rez uvek carski rez više nije aktuelno. 
Činjenica je da ponovni carski rez čini više od jedne trećine svih porođaja na ovaj način, a da će vaginalnim putem posle prethodnog  carskog reza roditi 18-44% žena ukoliko im se dopusti probni porođaj. 
Institucija konsultacije i lične odluke pacijenta o načinu završavanja porođaja nakon prethodnog carskog reza ne postoji tako da odluku donosi ordinirajući lekar nezavisno od želje pacijenta. Podaci iz literature favorizuju vaginalni porođaj nakon carskog reza, ali je zbog retkih, ne veoma teških, komplikacija koje prate ovakve porođaje jedini etički ispravan princip poštovanje svakog individualnog slučaja.

Zaključak

Do 50% pacijentkinja sa prethodnim carskim rezom može se uspešno poroditi vaginalnim putem. Zahvaljujući napretku perinatalne medicine, hirurgije, anestezije, transfuziologije i naravno farmaceutske industrije carski rez je danas bezbedan zahvat. Operacija je za majku i dete izuzetno korisna ako su indikacije pravilno postavljene. Sumnjive indikacije nisu od koristi pacijentkinji.








Želite da vodite trudnoću i se porodite u privatnoj ustanovi? Popunite Kontakt formu i odmah ćemo vas kontaktirati.

Kontakt forma

Poruka je uspešno poslata

 Komentari: 14 | Pogledajte komentare | Pošaljite komentar Postavite pitanje lekaru