Ugradnja koronarnog stenta - procedura koja je zamenila operacije na koronarnim arterijama

Koronarna bolest je jedna od najčešćih bolesti današnjice. Dok se u državama zapadne Evrope koronarna bolest polako smanjuje, kod nas je u porastu i srčani uzroci su kod nas i dalje najznačajniji uzrok smrtnosti. Koronarna bolest se može manifestovati na nekoliko načina a najčešći su:

Osnova koronaarne bolesti su promene u unutrašnjosti koronarnih arterija (to su arterije koje ishranjuju srčani mišić). Ateroskleroza je glavni krivac za ove promene a manifestacije ateroskleroze i njene posledice se leče u nekoliko grana medicine. Kardiologija se bavi promenama na koronarnim arterijama, neurologija se bavi promenama na moždanim arterijama, vaskularna hirurgija se bavi promenama na aorti i perifernim arterijama. Ateroksleroza se na arterijama manifestuje nakupljanjem masnih naslaga u unutrašnjosti krvnog suda stvarajući masne ploče. Kada ove masne ploče smanje unutrašnjost arterije za više od 60% onda delovi tkiva ispod suženja počinju da trpe zbog nedostatka kiseonika i hranljivih materija i pacijent ima tegobe.

Danas se zna da na proces ateroskleroze deluje više činioca koji se zovu faktori kardiovaskularnog rizika. Oni mogu biti nepromenljivi (pol, starost, porodično opterećnje) ili promenljivi (pušenje, dijabetes, hipertenzija, povišen holesterol i trigliceridi itd.).  Što je više faktora rizika prisutno, to je veća šansa za aterosklerozu i njene manifestacije na arterijama.

Neinvazivne su ergometrija, Holter monitoring, ultrazvuk, kompjuterizovana tomografija (skener). Invazivna metoda koja je i zlatni standard za dijagnozu koronarne bolesti  se zove koronarografija. Nakon što se koronarografijom utvrdi nalaz na koronarnim arterijama, predlaže se jedan od 3 načina lečenja:

Ugradjivanje koronarnog stenta počinje kao i koronarografija. Punktira se neka od arterija: u preponi, na ručnom zglobu ili u nadlaktici. U arteriju se ubacuje žica preko koje se kateterom dolazi do početka koronarnih arterija koji je odmah iznad aortnog zaliska. Pre početka procedure pacijent  mora dobiti dovoljne količine lekova koji smanjuju zgrušavanje krvi i slepljivanje krvnih pločica: aspirin, clopidogrel i heparin. Tokom procedure pacijent je budan i sve vreme u kontaktu sa ekipom koja obavlja proceduru. Ova procedura se stručno naziva  PERKUTANA KORONARNA INTERVENCIJA (PCI) a oblast interventna kardiologija.

Nakon što je kateter doveden do početka koronarne arterije, dobar  položaj katetera se potvrdjuje davanjem kontrasta u arteriju. Čovek ima dve koronarne arterije, desnu i levu, koja se grana na prednju silaznu i cirkumfleksnu arteriju. Preko unutrašnjosti katetera u koronarnu arteriju se uvodi koronarna žica. Ona je od čelika, ali sa specijalno napravljenim prednjim delom, koji može biti mekan ili tvrd, zavisno od toga kakva je promena na krvnom sudu. Preko koronarne žice se u unutrašnjost arterije uvode svi ostali sistemi: baloni, stentovi, sistemi za usisavanje tromba, sistemi za rezanje plaka, sistemi za merenje težine stenoze pa čak i specijalna ultrazvučna sonda koja može snimiti unutrašnjost koronarne arterije.

Promene na koronarnim arterijam se kreću od lakih pa do potpunog zapušenja krvnog suda. Nakon što se žicom prodje suženje ili zapušenje, postavi se balon da bi se lipidna masa razbila, potisnula uz zid i napravilo mesto  za stent. Baloni se naduvavaju na veoma velike pritiske koji se kreću od 10 do 20 atmosfera. Ilustracije radi, u gumama automobila pritisak je 2 do 3 atmosfere. Nakon pripreme krvnog suda, u krvni sud se ubacuje stent.

Stent je mala metalna proteza nalik na feder od hemijske olovke. U krvni sud dolazi postavljen na balon, a nakon naduvavanja balona ostaje zauvek u unutrašnjosti krvnog suda. Tokom ugradnje stenta moguće su raznovrsne komplikacije koje veoma retko zahtevaju intervenciju lekara iz neke druge oblasti: kardiohirurgije, vaskularne hirurgije, transfuziologije itd. Ekipa koja izvodi PCI mora biti spremna da prepozna i reši sve komplikacije koje se mogu javiti tokom izvodjenja procedure.

Prvi problem je tromboza, tj. stvaranje krvnog ugruška u stentu. Protiv ovog problema se borimo dvojnom antiagregacionom terapijom odnosno pacijenti piju doživotno neku formu aspirina (Andol, Cor As, Cardiopirin, Aspirin protect...) i godinu ili duže uzimaju clopidogrel (Plavix ili Zyllt). Drugi problem je reakcija krvnog suda na prisustvo stenta, koji je naravno, strano telo. Ovaj problem je naročito izražen kod pacijenata sa dijabetesom, kod dugačkih lezija, kod malih krvnih sudova...Zbog toga se koriste stentovi koji su natopljeni specijalnim supstancama koje sprečavaju i smanjuju reakciju krvnog suda.

U savremenoj kardiologiji broj PCI i broj ugradjenih stentova je u stalnom porastu. Kardiohirurške intervencije imaju svoje mesto u lečenju koronarne bolesti jer je mnogo pacijenata kod kojih nije moguće stavljati stentove. Cilj interventne kardiologije u Srbiji je da se u akutnom infarktu miokarda, kada dolazi do odumiranja srčanog mišića, što pre pristupi koronarnim arterijama pacijenta, jer mu to daje najbolju prognozu. U svetu novca važi maksima TIME IS MONEY (vreme je novac) a u svetu interventne kardiologije važi TIME IS MYOCARDIUM (vreme je srčani mišić).