Skolioza je
deformitet lokomotornog sistema koji se javlja tokom rasta
a nakon završenog rasta se stabilizuje.
Kičma čoveka gledana od napred
ili nazad (frontalna ravan) je ravna, bez ikakve krivine u stranu. Ako
takva krivina ipak postoji, govorimo o skoliozi. Skolioza je uvek
patološka. Ako uz skoliozu nalazimo i povećanje fiziološke
zakrivljenosti grudnog dela kičme u sagitalnoj ravni (gledajući čoveka
s boka) tada govorimo o kifoskoliozi.
Uzrok nastanka
Skolioze delimo u dve osnovne grupe:
Funkcionalne ili nestrukturalne skolioze, tj. skoliotična
držanja. U toj grupi nema anatomskih poremećaja kičme. Skoliotično držanje može
biti određeno različitim uzrocima kao što su skraćenje jednog donjeg
ekstremiteta ili kontrakturom paravertebralnih mišića kao što je slučaj kod
bolnih sindroma kičme. Uklanjanjem uzroka nestaje i skolioza.
Organske ili strukturalne skolioze, uzrokovane su anatomskim
promenama na kičmi, njenim zglobovima, ligamentima ili paravertebralnim
mišićima. Kičmu treba shvatiti kao jedan savitljiv stub, sastavljen od više
elemenata (pršljenovi). U normalnim uslovima kičma je prava jer su pršljenovi
simetrični i kvadratasti, dok zglobovi i ligamenti održavaju njihov tačan
položaj. Paravertebralna muskulatura predstavlja dodatni oslonac i pomoć pri
pokretima. Kada neki od tih elemenata popusti nastaje devijacija kičme, čije
uzroke treba tražiti u promeni forme jednog ili više pršljenova, u popuštanju
ili skraćenju jednog dela kapsuloligamentarnog aparata, i u asimetriji mišića kičme.
Kod strukturalne skolioze nalazimo najčešće klinasti deformitet pršljenova.
Od ostalih uzroka koji dovode do strukturalnih skolioza tu
su kongenitalni poremećaji, neuromuskularne bolesti, reumatske bolesti,
infekcije, prelomi, i sl.
Klinička
slika
Prvi znakovi koje roditelji primete vidljivi su u stojećem
stavu. U oči upada nejednaka visina
ramena, bokova (kriste ilijake). Osim toga,
u stojećem stavu, gledajući otpozadi, vidljiva je zakrivljena linija spinoznih
nastavaka kičme i asimetrija tzv. bočnih
trouglova, gibusi, asimetrija glutealne brazde; napred je vidljiva i asimetrija
dojki i sl. Gledajući s boka treba tražiti eventualne promene fizioloških
zakrivljenosti kao što je povećanje ili umanjenje grudne kifoze (
kifoskolioza).
Skolioza
je deformacija koja uzrokuje rane
degenerativne promene kičme do teških
deformacija
grudnog koša. Moguće je i takvo oštećenje plućne funkcije koje
uzrokuje cor pulmonale (plućno srce), a do oštećenja dolazi zbog poremećaja
položaja organa uslovljenim zakrivljenjem kičme.
Dijagnoza
Najvažniji klinički test je test preklona. Iz stojećeg stava
ispitanik se nagne prema napred sa slobodno visećim rukama. Ako deformacija
kičme postoji i dalje radi se o pravoj skoliozi. U tom položaju primećuje se
grba (gibus) koja se nalazi na strani konveksiteta skoliotskih zakrivljenja. Ako tokom testa preklona asimetrija tela vidljiva u stojećem stavu nestane,
tada se radi o skoliotičnom
držanju a ne o skoliozi. Osnovna dijagnostička metoda je standardna radiografija kičme i to u
anteroposteriornom i lateralnom smeru.
Lečenje
Mora se sprovoditi prema individualnom programu za svakog
bolesnika. Fizikalna terapija, odnosno medicinska gimnastika mogu se primeniti
još samo kao dodatno sredstvo lečenja ortozama. Vežbe se mogu prihvatiti kao
mere opšteg jačanja organizma, ali ne kao sredstvo zaustavljanja napredovanja
skolioze. Ortoze (steznici) danas su
prihvaćene kao dominantno sredstvo lečenja srednje progresivnih skolioza. Danas
su za torakalne, torakolumbalne i dvostruke primarne skolioze primenjuju
različiti tipovi steznika, najčešće od sintetskih materijala. Najintenzivnije
nošenje steznika preporučuje se u toku pubertetskog rasta.
Osnovni princip operacionog lečenja skolioza jeste spondilodeza u korigovanom
položaju deformacije. Najčešće se skolioze operišu u ranoj adolescenciji, tj. u
doba kad bolesnik uglavnom dosegne konačnu telesnu visinu. Uz to, bavljenje sportom i sportskim
aktivnostima je poželjno, iako bavljenje sportom ne bi trebali shvatati kao
terapiju već samo kao pripomoć opštem zdravlju pa tako i skoliozi.
Komentari: 13 |