Iznenadna srčana smrt se može sprečiti

Iznenadna srčana smrt predstavlja izuzetno veliki problem u srednje i visoko razvijenim zemljama jer je često njena prva ekspresija istovremeno i poslednja. Ona je prirodna, neočekivana smrt, usled srčanih uzroka, koja nastaje unutar jednog sata od početka akutnih simptoma u naizgled zdrave osobe ili u bolesnika sa prethodno stabilnim stanjem bolesti. Iznenadna srčana smrt se najčešće dešava van bolnice, često u kući tokom uobičajenih dnevnih aktivnosti, na radnom mestu tokom sportskih ili rekreativnih aktivnosti. Od ukupnog broja iznenadnih srčanih smrti nešto više od 2/3 uzrokovane su različitim kategorijama koronarne bolesti. Smrtni ishod u opštoj populaciji koji je posledica srčanog zastoja je izvesno povezana sa faktorima rizika koji su precizno prepoznati  idefinisani. Na ove faktore je moguće delovati preventivno. Veliki broj studija je potvrdio da su maligne aritmije iz grupe tkzv. komorskih aritmija najčešći neposredni uzrok smrti. Komorska tahikardija, monomorfna ili polimorfna, ventrikularna fibrilacija su najčešće povezivani poremećaji sa fenomenom iznenadne srčane smrti.

Implantabilni kardioverter defibrilatori

Implantabilni kardioverter defibrilatori(ICD) su uredjaji koji su napravljeni da prvenstveno sprovedu terapiju protiv životno ugrožavajućih poremećaja srčanog ritma. Današnji defibrilatori su izgledom i funkcijom slični antibradikardnim pejsmejkerima. Koriste litijumsko vanadijumsku bateriju zbog pouzadanosti izvora energije i vremena eksploatacije. Elektrode koje endovenskim putem se plasiraju u desnu komoru su nešto većeg promera od standardnih bipolarnih elektroda.
 
Ugradnja ovakvih uredjaja je identična ugradnji standardnih pejsmejkera. Nakon pripreme operativnog polja, u lokalnoj anesteziji, i preparaciji v.cephalicae ili punkcije v.subclaviae plasira se elektroda endovenskim putem, najčešće u vrh desne komore. U slučaju da je neophodno, ovaj uredjaj se može i testirati, kada putem opšte anestezije pacijenta uvedemo u anesteziju, veštački izazovemo maligne poremećaje ritma i testiramo ICD koji te iste poremećaje prekida svojom terapijom.

Kako funkcioniše ICD?

Detekcija poremećaja srčanog ritma je specifična i osnovna funkcija ICD. Ova detekcija je zasnovana na srčanom ritmu, frekvenciji ali zahteva i individualno programiranje, praktično za svakog pacijenta. Terapija aritmija ICD podrazumeva nekoliko osnovnih terapijskih pristupa kao što su antitahikardija pejsing, kardioverzija komorske tahikardije i defibrilacija komorske fibrilacije.  Zbog potrebe produžetka baterije pejsmejkera ali i činjenice da je defibrilacija za pacijente izuzetno neprijatna, uznemiravajuća i bolna, razvijene su programske mogućnosti antitahikardne stimulacije pejsmejkerom. Kod nekih bolesnika su ove forme terapije sasvim dovoljne da prekinu životno ugrožavajuće poremećaje srčanog ritma, te se pejsmejker programira da prvo reaguje ovim vidom terapije, koji je bezbolan i pacijent ih oseti kao palpitacije.

ICD monitoring

ICD ima mogućnost memorijskog zapisa dogadjaja koji je zahtevao neku od formi terapije ili je programirano da se odredjenim parametrima definisani poremećaj srčanog ritma zapiše u memoriju pejsmejkera. Kasnije na kontroli kod lekara je moguće EKG isčitati i analizirati da li je terapija odgovarala poremećaju ritma. U odnosu na nalaz, lekar može korigovati terapiju i eventualno promeniti ako treba. Na ovaj način se stalno individualno programiranje prilagodjava bolesniku i njegovim potrebama sa ciljem da se broj defibrilacija svede na prihvatljiv minimum a da se sigurnost bolesnika ne ugrozi.

Zlatni standard u prevenciji iznenadne srčane smrti

Terapija implantabilnim kardioverter defibrilatorom predstavlja danas opšte prihvaćenu terapiju izbora u terapiji prevencije naprasne srčane smrti. Dalji tehnološki razvoj će svakako biti od presudnog značaja za širu primenu ove vrste terapije, jer i pored značajnog porasta broja ugradjenih aparata, broj onima kojima bi bili potrebni je značajno veći. Veliki uticaj ima i ekonomski aspekt i mogućnosti države da korisnicima zdravstvene zaštite priušti ovu vrstu terapije. Značajno je da se u poslednjij deceniji polje primene proširilo i na indikaciona područja primarne prevencije iznenadne smrti, a posebno i razvoj resinhronizacionog implantabilnog kardioverter defibrilatora, čime se tržište okreće i terapiji srčane slabosti.