Histerometrija (gr. ύστέρα – materica, μέτρου - merim) je intervencija kojom se određuje dubina materice.

Ova procedura se obično vrši neposredno pre neke druge kompleksnije ginekološke intervencije (kiretaža, histerosalpingografija, endoskopske operacije), retko izolovano, u sklopu pripreme za postupak asistirane fertilizacije. Instrument kojim se postupak vrši naziva se histerometar, ili uterusna sonda.Histerometar (uterusna sonda) je napravljen od naročito obrađenog metala, sa oznakama u santimetrima. Sonda je ka vrhu savijena (zbog pozicije  uterusa), a na vrhu je zaobljena, da ne bi u toku intervencije došlo do perforacije zida materice. 

Sonda se kroz spoljašnje materično ušće plasira kroz cervikalni kanal i unutrašnje ušće u materičnu šupljinu, sve do fundusa, pažljivo, praćenjem osovine tela materice. Kada se vrhom sonde dođe do dna materice, na sondi se očita dubina u santimetrima. Normalna dubina materice je 7cm.

Biopsija (gr. βιος, όράω – vidim) promena na spoljašnjim genitalnim organima, vagini i porciji je dijagnostička procedura kojom se uzima uzorak tkiva sumnjivog na maligni tumor.

Po obavljenom ginekološkom pregledu, radi utvrđivanja lokalizacije lezije, naročitim kleštima, skalpelom ili makazama, uzima se uzorak tkiva suspektnog na malignitet, fiksira u 10% rastvoru formalina i upućuje na patohistološko ispitivanje (Slika 25). «Ciljana biopsija» predstavlja uzimanje uzorka tkiva pod kontrolom kolposkopa (Slika 26). Ukoliko posle uzimanja isečka dođe do intenzivnijeg krvarenja, mesto biopsije se tamponira i stavlja se hirurški šav.



Instrumenti za biopsiju i Promena na donjoj usni grlića materice koja zahteva bipsiju i histološku evaluaciju ekstenzivnosti

Eksplorativna kiretaža (fr. curettage) cervikalnog kanala i materične šupljine je najčešća intervencija u ginekološkoj praksi. Ova procedura je istovremeno dijagnostička i terapijska. Kiretažom cervikalnog kanala i materične šupljine odstranjuje sluznica koja se, posle fiksiranja u 10% rastvoru formalina, upućuje na patohistološki pregled. Ovim postupkom se takođe zaustavlja krvarenje iz materice (spontani pobačaj, disfunkcionalno krvarenje). Ukoliko iz spoljašnjeg ušća prominira polip (gr. πολύπονς – izraštaj) (Slika 27.) ili miom (gr. μϋς – mišićni izraštaj) (miom koji se rađa – myoma uteri ad vaginam nascens) (Slika 28, 29 i 30), tada se uvrtanjem oko peteljke odstranjuje patološka formacija, a zatim vrši kiretaža cervikalnog kanala (baze polipa ili mioma) i materične šupljine.



Polip prominira iz cervikalnog kanala. Potrebno je uraditi polipektomiju i kiretažu cervikalnog kanala i materične šupljine, radi histološkog pregleda i odluke o eventualnom daljem tretmanu (konizacija, amputacija, histerektomija).





Myoma uteri ad vaginam nascens.



Odstranjeni miom kod iste pacijentkinje

Punkcija (lat. Punctio) Duglasovog prostora i adneksalnih tumora je dijagnostička (ali i terapijska procedura) kojom se dobija uzorak tečnosti za citološki  i mikrobiološki pregled.

Intervencija se radi u kratkotrajnoj opštoj anesteziji. Posle postavljanja pacijentkinje u ginekološki položaj (položaj za litotomiju), ekartiranja vagine i hvatanja donje usne grlića maretice jednozubim kleštima kroz zadnji forniks vagine uvodi se igla u trbuh (Slika 31). Na taj način aspirira se sadržaj (transudat, eksudat, ascites, gnoj, krv, koagulumi) koji se šalje na mikrobiološki i citološki pregled. Ukoliko se punkcijom Duglasovog prostora dobije krv sa koagulumima, tada se najverovatnije radi o ektopičnom graviditetu ili rupturi ciste jajnika.



Punkcija Duglasovog prostora - kuldocenteza

Ukoliko se ginekološkim pregledom konstatuje postojanje adneksalnog tumora, a nivoi tumorskih markera i ultrasonografski pregled sa velikom verovatnoćom ukazuju da se ne radi o malignom tumoru, tada se odlučujemo za punkciju adneksalnog regiona. Ova intervencija vrši se kroz bočni svod vagine, ranije pod kontrolom ruke, a danas pod kontrolom ultrazvuka. Posle evakuacije sadržaja tumefakta (gnoj, serozna ili mucinozna tečnost), u zavisnosti od prirode procesa, započinjemo sa lokalnom i sistemskom primenom medikamenata.